ساختمان آن به طول انجاميد . طوسى زيج معروف خود به نام زيج ايلخانى را از آن رصدخانه استخراج كرد و آن را در كتابى ويژه منتشر ساخت كه محتوى بر جدولهاى تازه و ظرايف حسابى جديد بود كه پيش از آن سابقه نداشت . به‌همين‌جهت در دورهء نهضت علمى اروپا زيج مزبور مورد اعتماد اروپاييان قرار گرفت . عظمت و قدرت علمى او در ساختن و فراهم كردن چنين رصدخانهء عظيم كه دلالت بر وسعت فرهنگ و اطلاعات و روشن‌بينى او مىكند ، گرچه مسلم و قطعى است ، ولى مظاهر عظمت روحى و قدرت ارادهء او در اين بود كه توانست باهوش و زرنگى و حسن تشخيص خود به‌تدريج بر عقل و فكر هلاكو تسلط پيدا كند و آن خونخوار بىبندوبار را وادار به اصلاح امور اجتماعى كند و به دست او فرهنگ و تمدنى متناسب روز فراهم سازد و نابودكنندهء تمدنها را به تمدن سوق دهد و او را به بهبود اجتماع علاقه‌مند سازد و بالاخره كار به جايى كشيده شد كه هلاكو فخر الدّين لقمان بن عبد اللّه مراغى را به كشورهاى عربى فرستاد تا علمايى را كه از ترس وى و مغول به اربل ، موصل ، الجزيره و شام فرار كرده بودند تشويق كند تا به مراكز خود برگردند و نيز از دانشمندان آن سامان دعوت كند كه براى اقامت به مراغه بيايند . اين فخر الدّين مردى زيرك و كاردان و باهوش بود با حسن تدبير خود توانست وظيفهء خود را به خوبى انجام دهد و به همين علت دانشمندان و علما به شهرهاى خود بازگشتند . از طرف ديگر خواجه نصير الدّين توانست كتابخانهء مهم و معتبرى ، با چهارصد هزار كتاب ، در مراغه تأسيس كند و براى طلاب علم و محصلين مدارس و مراكز علمى حقوق و مقررى دايم ، در حدود درجه و مرتبهء آنان ، برقرار سازد .